در مورد مقاطع دوبل با ورق تقویت باید به نکات زیر توجه نمود :
1- طبق بند 10-2-2-2-2 الف یکی از شرایط اینکه مقطع ، فشرده لحاظ گردد اینست که اتصال بال به جان یا جانها به صورت سرتاسری و پیوسته باشد؛ بر این اساس برای مقاطع دوبل با ورق تقویت ، اگر دنبال فرض فشردگی یا فشردگی لرزه ای آن هستیم ، باید برای اتصال ورق تقویتی ( که در واقع به نوعی بال مقطع محسوب میشود ) به روی مقطع اصلی ( که بخشی از این مقطع اصلی در واقع همان جان مقطع است ) باید از جوش سراسری استفاده شود. پس اگر این جوش سراسری بین ورق تقویتی و مقطع I شکل تامین نشده باشد، فرض فشردگی و طبعاً فشردگی لرزه ای از همان ابتدا مردود خواهد بود. دقت کنید که کنترلهای انجام شده بر روی نسبت های عرض به ضخامت برای ورقهای تقویتی ، با فرض دو لبه متکی بودن ورق است؛ پس اگر جوش اتصال ورق تقویتی سراسری نباشد و به صورت منقطع یا زیگزاگ باشد ، ورق در برخی از قسمتها دو لبه متکی نخواهد بود و مستعد کمانش موضعی میباشد؛ مگر آنکه از جوش زیگزاگ استفاده شود و در تمامی قسمتها ، حداقل یکی از دو سمت ورق دارای جوش بوده و نسبت عرض به ضخامت ورق ، بر اساس اجزای با یک لبه متکی ، در محدوده مجاز برای فشردگی یا فشردگی لرزه ای باشد.
2- اطلاعات ارایه شده در جدول 10-3-4-1 مبحث دهم برای بررسی فشردگی لرزه ای ، اطلاعات کاملی نیست و شامل ورقهای تقویتی نیست؛ اما به نظر نمیرسد که این موضوع به معنی منع فرض فشردگی لرزه ای مقاطع دارای ورقهای تقویت باشد. در واقع به نظر میرسد که این جدول دارای نقص اطلاعات باشد و مواردی که شامل این جدول نیست را میتوان با قضاوت مهندسی با یکی از ردیفهای این جدول همسانسازی نموده و برای بررسی فشردگی لرزه ای مقطع استفاده نمود. پس به نظر میرسد که بتوان برخی از مقاطع دارای ورق تقویت را با در نظر گرفتن نکات بیان شده در بند 1 و رعایت محدودیتهای جدول 10-3-4-1 به صورت فشرده لرزه ای در نظر گرفت.
3- در بند 10-3-8-1 ب برای قاب خمشی با شکلپذیری متوسط ، تنها محدودیتی که ذکر شده است برای مقاطع دارای ورق بست است که خمش باید حول محور با مصالح ( محور موازی بست ) باشد و محدودیت دیگری ذکر نشده است. پس برای قاب خمشی متوسط ممنوعیتی به صورت کلی برای مقاطع دوبل با ورق تقویت وجود ندارد.
4- در بند 10-3-9-1 مبحث دهم برای قاب خمشی با شکلپذیری ویژه در بند ب، استفاده از مقاطع با ورق بست ممنوع شده است و برای بقیه مقاطع نیز اتصال سراسری اجزای تشکیل دهنده مقطع به یکدیگر الزام گردیده است. بر این اساس علاوه بر تامین شرایط فشردگی لرزه ای ، باید ورق تقویتی در این مقاطع دارای جوش سراسری به مقطع اصلی I شکل باشد؛ اما الزامی بر استفاده از جوش نفوذی در این بند وجود ندارد.
5- در بند 10-3-10-1 از مبحث دهم برای مهاربند های هم محور در سطح شکلپذیری معمولی ، فقط شرط فشردگی برای ستونهای دهانه مهاربندی ذکر شده است و ممنوعیتی برای مقاطع دوبل با ورق تقویتی ذکر نشده است.
6- در بند 10-3-11-1 برای مهاربندهای همگرای با شکلپذیری ویژه ، برای مقطع ستون ممنوعیت و محدودیتی در مورد استفاده از مقاطع با ورق تقویت ذکر نشده است.
7 در بند 10-3-12-1 از مبحث دهم در مورد محدودیت مقاطع در سیستم مهاربند_واگرا محدودیتی برای استفاده از مقاطع با ورق تقویت برای ستون ذکر نشده است.
طراحی وصله جوشی ستون ( دوبل IPE )
8- در بند 10-3-13-1 در مورد الزامات اتصالات گیردار از پیش تاییدشده ، شرایطی برای اتصال بال به جان ستون در مجاورت اتصال گیردار تیر به ستون ذکر شده است. در قسمت های 6 و 7 و 8 از این بند، اشاره به لزوم استفاده از جوش نفوذی بین بال و جان ستون در محدوده 30 سانتیمتری بالا و پایین تیر و عمق تیر شده است. این الزام مربوط به اتصال بال به جان است. اینکه این الزام شامل اتصال ورق تقویتی بر روی بال مقطع I شکل نیز باشد جای تردید دارد و نمیتوان به طور قطع در مورد آن نظری داد؛ اما با توجه به اینکه اتصال تیر به ستون به صورت گیردار ، مستقیماً بر روی ورق تقویتی ستون انجام میشود و تلاشهای ایجاد شده ، به واسطه ورق تقویت به بال و جان ستون منتقل میگردد ، در این مورد باید با احتیاط عمل گردد و ترجیحاً در سیستم قاب خمشی از مقطع با ورق تقویت برای ستون استفاده نگردد. دقت گردد که این موضوع فقط یک توصیه و احتیاط است و نه الزام قانونی و آیین نامه ای. به بیان دیگر الزامات آیین نامه در این قسمت دارای ابهام و سکوت است. در دستورالعمل الزامات تکمیلی طراحی سازه های فولادی شهرداری شیراز نیز این موضوع به نوعی با احتیاط بیان شده است و مبتنی بر یک الزام آیین نامه ای نیست.
نویسنده: احمدرضا جعفری
