پرسش : در سازه های های فلزی با سیستم مهاربند همگرا ( CBF ) با شکلپذیری معمولی یا ویژه ( OCBF یا SCBF ) بعضاً شرایطی پیش می آِید که از مهاربندهای 7 و 8 ( شورون ) به صورت همزمان در طبقات متوالی به گونه ای استفاده میشود که ترکیب این دو نوع مهاربند در دو طبقه متوالی تشکیل مهاربند ضربدری X را میدهد. سوالی که پیش می آِید این است که در کنترل ضوابط لرزه ای برای این نوع مهاربند ، آیا باید ضوابط مهاربند ضربدری X را لحاظ کرد و یا ضوابط لرزه ای مهاربند 7 و 8 ؟ به طور مثال در مورد سیستم مهاربند همگرای معمولی ، آیا ضوابط بند 10-3-4-1-4-1 مربوط به مهاربندهای 7 و 8 را باید رعایت کرد؟ و یا در مورد سیستم مهاربند همگرای ویژه آیا رعایت ضوابط بند 10-3-4-2-4-2 مربوط به مهاربند 7 و 8 ضرورت دارد؟
پاسخ : استفاده از ترکیب دو نوع مهاربند 7 و 8 به صورت متوالی در طبقات باعث میشود که ترکیب این دو ، عملاً شرایط مهاربند X را پیدا کند؛ اما در مبحث دهم ویرایش 1401 ضابطه ای وجود ندارد که در صورت استفاده از این ترکیب مهاربند ، بتوان آنها را از ضوابط خاص مهاربند 7 و 8 مستثنی کرد. ضمن اینکه در این حالت ، دو مهاربند دو طبقه نسبت به یکدیگر اتصال مستقیم ندارند و اتصال آنها از طریق تیر طبقه است و عملکرد مناسب آنها وابسته به عملکرد مناسب تیر واسطه در تراز طبقه است. علاوه بر آن ، متفاوت بودن در مقطع مهاربند در دو طبقه متوالی و یا تفاوت در ارتفاع طبقه باعث میشود که عملکرد مجموعه با یک مهاربند X کاملاً یکسان نباشد و حتی با فرض یکسان بودن کامل شرایط دو مهاربند در دو طبقه ، هیچ تضمینی نیست که نیروی مهاربندها در دو طبقه متوالی کاملاً یکسان باشد و عملکرد آنها کاملاً مشابه با مهاربند X باشد. بر این اساس به نظر میرسد که در هر صورت رعایت ضوابط مهاربند نوع 7 و 8 برای این ترکیب ضروری باشد. البته در این حالت به طور مثال در کنترل تیر دهانه مهاربند برای نیروی نامتعادل کننده ناشی از مهاربندها ( به طور مثال موضوع بند 10-3-4-1-4-1 پ برای مهاربند هم محور معمولی ) ، این نیروها در دو طبقه متوالی در جهت خلاف هم بوده و نسبت به یکدیگر اثر کاهنده دارند و در صورت مشابه بودن شرایط دو مهاربند در دو طبقه ( از نظر مقطع و هندسه) ممکن است برآیند این نیروها برابر صفر گردد و عملاً نیروی اضافه ای به تیر تراز طبقه منتقل نگردد.
منبع: کانال تلگرام مهندس احمدرضا جعفری @jafariar
